عبارت مثلی بالا به عقیده استاد محمد علی جمال زاده در کتاب فرهنگ لغات عامیانه یعنی : امری که ممکن است موجب مرافعه و نزاع شود لاپوشانی کردن و آنرا مورد توجیه و تأویل قرار دادن ، رفع و رجوع کردن ، سروته کاری را بهم آوردن و ظاهر قضایا را به نحوی درست کردن است . به گفته علامه دهخدا ، از ماست مالی معانی و مفاهیم مداهنه و اغماض و بالاخره ندیده گرفتن مسائلی که موجب خشم یا اختلاف گردد نیز افاده می شود .
آنچه نگارنده را به تعقیب و تحقیق در پیدا کردن ریشه تاریخی این ضرب المثل واداشت وجود کلمه ماست یعنی این ماده خوراکی لبنیاتی در آن ، و ارتباط آن با مداهنه و اغماض و رفع و رجوع کردن امور مورد اختلاف بوده است که خوشبختانه پس از سال ها پرس و جو و تحقیق و جویندگی و یابندگی رسید .
اینک شرح قضیه :
قضیه ماست مالی کردن از حوادثی است که در عصر بنیانگذار سلسله پهلوی اتفاق افتاد و شادروان محمد مسعود این حادثه را در یکی از شماره های روزنامه مرد امروز به این صورت نقل کرده است : « هنگام عروسی محمدرضا شاه پهلوی و فوزیه چون مقرر بود میهمانان مصری و همراهان عروس به وسیله راه آهن جنوب تهران وارد شوند از طرف دربار و شهربانی دستور اکید صادر شده بود که دیوار های تمام دهات طول راه و خانه های دهقانی مجاور خط آهن را سفید کنند . در یکی از دهات چون گچ در دسترس نبود بخشدار دستور می دهد که با کشک و ماست که در آن ده فراوان بود دیوار ها را موقتاً سفید نمایند ، و به این منظور متجاوز از یک هزار و دویست ریال از کدخدای ده گرفتند و با خرید مقدار زیادی ماست کلیه دیوار ها را ماست مالی کردند . »
به طوری که ملاحظه شد قدمت ریشه تاریخی این اصطلاح و مثل از هفتاد سال نمی گذرد ، زیرا عروسی مزبور در سال 1317 شمسی برگزار گردید و مدتها موضوع اصلی شوخی های محافل و مجالس بود و در عصر حاضر نیز در موارد لازم و مقتضی بازار رایجی دارد . چنانچه کسانی برای این ضرب المثل زمانی دورتر و قدیمی تر از هفتاد سال سراغ داشته باشند منت پذیر خواهیم بود که دلایل و مستنداتشان را به نام خودشان ثبت و ضبط کند . آری ، ماست مالی کردن یعنی قضیه را به صورت ظاهر خاتمه دادن ، از آن موقع ورد زبان گردید و در موارد لازم و بالمناسبه مورد استفاده و استناد قرار می گیرد .
